Ra khỏi phòng khám, hỏi lại người bệnh vừa được nghe gì, câu trả lời thường rời rạc. Điều này bình thường: thông tin nhiều, thời gian ngắn, và tâm trạng đang lo.
Ba dòng ghi ngay tại chỗ giải quyết gần hết vấn đề.
Ba dòng
Dòng một — Chẩn đoán hoặc hướng nghĩ
Ghi đúng chữ bác sĩ dùng, kể cả khi chưa hiểu. Về nhà tra sau hoặc hỏi lần tái khám. Ghi "viêm dạ dày theo dõi HP" chính xác hơn nhiều so với ghi "đau dạ dày".
Dòng hai — Việc cần làm tiếp và khi nào
Uống thuốc gì trong bao lâu, làm xét nghiệm gì ở đâu, tái khám ngày nào.
Dòng ba — Dấu hiệu cần quay lại ngay
Đây là dòng ít người ghi nhất và quan trọng nhất. Nó biến người bệnh từ người thụ động chờ tới lịch hẹn thành người tự theo dõi được mình.
Nếu bác sĩ chưa nói, hãy hỏi: "Có dấu hiệu nào em cần đi khám ngay chứ không đợi tái khám không ạ?"
Ghi lúc nào
Ngay trước khi rời phòng khám, không phải khi về tới nhà.
Cách làm gọn: khi bác sĩ dặn xong, nói "Em ghi lại một chút cho khỏi quên ạ", viết ba dòng, rồi đọc lại để bác sĩ xác nhận.
Việc đọc lại này còn có tác dụng phụ rất tốt: nó phát hiện ngay chỗ mình hiểu sai.
Về ghi âm
Có thể xin phép ghi âm, và nhiều bác sĩ đồng ý. Nhưng phải hỏi trước, và quy định từng cơ sở khác nhau.
Nếu không được, ghi chép tay vẫn đủ dùng — ba dòng không cần nhiều thời gian.
Xây dựng hồ sơ theo thời gian
Ba dòng của mỗi lần khám, cộng với các tờ kết quả, tạo thành một hồ sơ sức khoẻ cá nhân. Đây là tài sản có giá trị tăng dần.
Cách tổ chức đơn giản:
- Một thư mục trên đám mây.
- Chụp ảnh mọi tờ kết quả ngay khi nhận.
- Đặt tên file bắt đầu bằng ngày theo dạng năm-tháng-ngày, để tự sắp theo thời gian.
- Một tệp ghi chú ở đầu thư mục, cập nhật sau mỗi lần khám.
Trang tóm tắt luôn cập nhật
Nên có một trang duy nhất, cập nhật khi có thay đổi:
- Các chẩn đoán đang có, kèm năm.
- Phẫu thuật và thủ thuật đã làm, kèm năm.
- Dị ứng thuốc — tên thuốc và biểu hiện.
- Thuốc đang dùng theo hoạt chất và liều.
- Tên và liên hệ bác sĩ đang theo dõi.
In một bản để trong túi hồ sơ khám bệnh, chụp ảnh lưu trong điện thoại.
Vì sao giữ kết quả cũ lại quan trọng
Giá trị của số liệu y tế nằm ở xu hướng, không ở một lần đo.
Men gan hơi cao một lần có thể là chuyện nhất thời. Men gan tăng dần qua ba năm là chuyện khác hẳn. Chỉ có bộ kết quả theo thời gian mới phân biệt được hai tình huống đó.
Với chẩn đoán hình ảnh còn rõ hơn: một nốt phổi kích thước không đổi trong hai năm hoàn toàn khác một nốt to dần — và để so sánh được thì phải có phim cũ.
Với người có nhiều bệnh hoặc người cao tuổi
Việc ghi chép nên do người nhà làm cùng, và nên có một người làm đầu mối giữ hồ sơ.
Thêm một cuốn sổ ghi chỉ số tự đo tại nhà — huyết áp, đường huyết, cân nặng — mang theo mỗi lần khám. Đây là thứ có giá trị nhất mà người bệnh mang tới buổi khám, vì nó cho bác sĩ bức tranh giữa hai lần gặp.
Một thói quen nhỏ
Mỗi lần ra viện hoặc kết thúc một đợt điều trị, xin luôn bản tóm tắt và bản kết quả.
Xin lúc còn ở đó mất năm phút. Xin lại sau sáu tháng là một quy trình hành chính đầy đủ.
Câu hỏi thường gặp
Nên ghi những gì là đủ?
Ba dòng: chẩn đoán hoặc hướng nghĩ của bác sĩ, việc cần làm tiếp theo kèm thời điểm, và dấu hiệu nào cần quay lại ngay. Ba dòng này bao được phần quan trọng nhất, và ghi được trong một phút ngay trước khi rời phòng khám.
Có được ghi âm buổi khám không?
Phải xin phép trước. Nhiều bác sĩ đồng ý vì hiểu người bệnh khó nhớ hết, nhưng quy định của từng cơ sở khác nhau. Nếu không được ghi âm, ghi chép tay ngay tại chỗ và đọc lại cho bác sĩ xác nhận là cách thay thế tốt.
Lưu kết quả khám thế nào cho tiện?
Một thư mục trên đám mây, tên file bắt đầu bằng ngày để tự sắp theo thời gian, kèm một trang tóm tắt cập nhật ở đầu. Chụp ảnh mọi tờ kết quả ngay khi nhận. Cách này dùng được ở mọi lần khám sau và khi đổi nơi khám.
Vì sao nên giữ cả kết quả cũ?
Vì giá trị lớn nhất của số liệu y tế nằm ở xu hướng theo thời gian, không ở một lần đo. Men gan hơi cao một lần khác hẳn men gan tăng dần qua ba năm. Không giữ kết quả cũ thì mỗi lần khám lại bắt đầu từ con số không.